KuzeyDoğa Derneği’nin 2006 yılından
yürüttüğü Aras Nehri kuş araştırmaları, ilk kez halkalanan
çulluk, derekuşu ve çam baştankarası ile 227 kuş türüne
ulaştı.
Türkiye’nin düzenli araştırma
çalışması yürütülen üç kuş halkalama istasyonundan biri
olan Iğdır ili Tuzluca ilçesi Yukarı Çıyrıklı köyündeki
Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi çalışmalarında yedinci
yılına girdi. İstasyonda yapılan kuş araştırma, halkalama,
çevre eğitimi, doğa turizmi geliştirme çalışmaları 6 yıldır
KuzeyDoğa Derneği öncülüğünde, Iğdır Orman ve Su İşleri İl
Müdürlüğü ve Kafkas Üniversitesi’nin desteğiyle yürütülüyor.
12. halkalama sezonunu açan istasyon, 2012 ilkbahar kuş halkalama
çalışmalarına 15 Mart 2012 tarihinde başladı. Çalışmalar
Kafkas Üniversitesi öğrencileri, Türkiye’nin ve dünyanın
başka yerlerinden gelmiş gönüllülerin yardımı ve uzman halkacı
Doç. Dr. Çağan H. Şekercioğlu’nun gözetiminde, uzman halkacı
ve Kafkas Üniversitesi doktora öğrencisi Uzman Biyolog Sedat İnak
tarafından yürütülüyor.
15 Mart’ta halkalama çalışmalarına
başlayan Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi sezonu üç yeni
sürpriz türle açtı. Sezonun ikinci gününde, Iğdır’da daha
önce tespit edilmeyen çulluk (Scolopax rusticola) kuşunu
halkalayarak çalışmalarına başladı. Uzman halkacı biyolog
Sedat İnak, tanımlama, ölçüm ve ayrıntılı fotoğraflamaları
yaptıktan sonra sağlıklı bir şekilde doğaya kuşu geri bıraktı.
Aras istasyonun ağlarına ikince günde ise derekuşu (Cinclus
cinclus) takıldı. Genellikle hızlı akan derelerde yaşayan
sutavuğugiller ailesinden olan bu küçük misafir, havaların soğuk
olmasından dolayı Aras nehri kenarında akan dereciklere
sığınmıştı. Halkalamanın ikinci haftasında ise yine bir ilk
tür olan çam baştankarası (Parus ater) Aras’ın yeni
misafiriydi.
Konuyla ilgili KuzeyDoğa Derneği
başkanı ve Utah Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim
görevlisi Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu,
“Aras Kuş Halkalama ve Eğitim
Merkezi’nde, 2006 yılından 2012 yılı başına kadar 156 türden
31,513 kuş halkalandı. Geçtiğimiz 15 günde halkalanan 3 yeni tür
ile bu sayı 159 türe çıktı. Böylelikle Türkiye’de en çok
kuş türünün halkalandığı istasyon olan Aras vadisinde
ülkemizde bulunan toplam 468 kuş türünün yaklaşık üçte
birinden fazlası halkalanmış oldu. İstasyonda halkalanan ve
gözlenen 227 kuş türü ise, Türkiye kuş türlerinin yaklaşık
yarısını ve KuzeyDoğa Derneği’nin Iğdır ilinde tespit ettiği
256 kuş türünün %88’ini oluşturuyor. Bu önemli veriler Aras
nehri vadisi sulak alanının Türkiye’de kuşlar açısından ne
kadar zengin ve ufak yüzölçümüne rağmen Serhat şehrimiz
Iğdır’ın kuş çeşitliliği açısından en önemli
illerimizden biri olduğunu gösteriyor. Biz bugüne kadar göç
mevsimi olan ilkbahar ve sonbahar aylarında yaptığımız
çalışmalardan dolayı, hep göç yolu olması nedeniyle Aras
vadisine bir önem atfettik. Fakat şu son 15 günde halkalanan bu üç
kış türü aslında vadinin birçok kuş türü için kış
aylarında adeta doğal bir sığınak olduğunu gösteriyor. Önceki
yıllarda bu kadar ağır ve uzun bir kış olmadığı için
muhtemelen bu türler biz halkalamaya başladığımızda besin
bulabilecekleri diğer alanlara çoktan göç etmiş oluyorlardı.
Fakat bu sene kışın uzun ve sert geçmesi bu türlerin Mart sonuna
kadar bölgede kalmasını, ağlarımıza takılmalarını ve de
onların farkına varabilmemizi sağladı. Böylelikle Aras vadisinin
sadece göç mevsiminde değil, kış aylarında da doğal bir
sığınak olduğunu öğrenmiş olduk.
Öte yandan 2006 yılından bu yana
Aras İstasyonu’nda halkalanan kuşlar, şimdiye kadar Güney
Kıbrıs, Macaristan ve Zambiya’da bizim gibi başka kuş
araştırmacılarının ağlarına yakalandı. Aynı şekilde,
İsrail, Rusya ve Güney Afrika’da halkalanan kuşlar ise
merkezimizde yeniden yakalandı. Merkezde halkalanan 156 türden
31,513 kuşun 3 kıtaya dağılmış 6 ülkeden geri bildiriminin
gelmiş olması, 6 yıldır çalıştığımız bölge olan Aras
vadisinin kuşlar için ne kadar önemli olduğunu ve bu çalışmaların
ne kadar emek gerektirdiğini gösteriyor bizlere.
Bu büyük önemine, kuş türü
zenginliğine ve KuzeyDoğa Derneği’nin hazırladığı rapor ve
başvurulara rağmen, Aras istasyonun yer aldığı 10
kilometrekarelik Aras Nehri sulak alanının herhangi bir koruma
statüsü bulunmuyor ve hatta resmi olarak sulakalan olarak bile
kabul edilmiyor. Öte yandan Aras nehri üzerine kurulan barajlar,
nehir yatağından alınan kum ve çakıllarla vadinin ekosistemi her
geçen gün daha da bozuluyor. Bu vadiden göç eden ve kışın
Kars, Ardahan, Erzurum ve Van platolarında şiddetli kışlar
geçerken bu vadiyi adeta doğal bir sığınak olarak kullanan
milyonlarca kuşu kurtarmak istiyorsak bir an önce vadiyi korunan
alan ilan etmeli ve bu kuşların kullandığı yaşam alanlarını
korumalıyız. Aksi takdirde diğer kaybedilen pek çok alanımız
gibi Aras vadisi, dolayısıyla da kuşlar yok olacak. Bu nedenle
ulusal sulakalan komisyonumuzun bir an önce bu alanın koruma
sınırlarını çizip alana bir koruma statüsü vermesi gerektiğini
buradan dile getiriyorum” dedi.
)
EMET DEĞİRMENCİ İLE RÖPORTAJ
Bütün ülke ölçeğinde ilkemiz; kitlelerin yaşam alanlarını ilgilendiren konularda söz hakkına sahip olması gerektiğidir.
Çok acil bazı ihtiyaçlarımız var. Evinizdeki fazla eşyaları bize bağışlayın. Gelip kapınızdan alıyoruz. 
Türkiye, her yıl olduğu gibi, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sekreteryası’na ulusal emisyon envanter raporunu sundu.
Yeşil Gazete için Selen Çağlayık Eloğlu'nun gerçekleştirdiği Emet Değirmenci röportajı: